Badacze z Wrocławia i Krakowa odkrywają tajemnice średniowiecznych polskich miast

5 marca 2026, 10:53

Dzisiejszy wygląd centrów wielu polskich miast to nie przypadek, a wynik precyzyjnego planowania w średniowieczu. Wtedy właśnie najszerzej i na największą skalę pojawiły się regularnie zaplanowane miasta. Było to związane z kolonizacją nowych terenów, przede wszystkim w Europie Środkowej i Wschodniej. Pomiędzy XI a XIV wiekiem w Europie powstało co najmniej 1500 nowych miast. Jednak zachowało się niewiele oryginalnych dokumentów planistycznych z tego okresu, więc historycy mieli problemy z odtworzeniem zasad, którymi kierowali się ówcześni mierniczy. Dlatego badacze z Politechniki Wrocławskiej i Uniwersytetu Jagiellońskiego wykorzystali zaawansowane metody statystyczne i skanowanie laserowe, by zrekonstruować zasady, wedle których w XIII wieku wyznaczano przestrzeń miejską.



Mapa nie przystaje do rzeczywistości

15 czerwca 2010, 11:30

Mózgowa reprezentacja naszego ciała bardzo różni się od tego, jak wygląda ono w rzeczywistości, np. palce są tam krótsze, a dłonie grubsze.


Neuroprzekaźniki w okamgnieniu

24 października 2019, 12:46

Od ich właściwych proporcji neuroprzekaźników zależy płynne funkcjonowanie mózgu. Zaburzenia oznaczają choroby. Dlatego tak ważne jest, by umieć wykrywać takie zaburzenia jak najwcześniej. Zanim jeszcze pojawią się widoczne objawy. W pracy, którą właśnie opublikowaliśmy, udowodniłam, że w mysim serum (czyli krwi bez czerwonych krwinek) potrafię wykryć serotoninę w stężeniu tak niskim, jakie można znaleźć fizjologicznie - podkreśla Magdalena Kundys-Siedlecka z IChF PAN.


Ciepły biały LED

18 stycznia 2013, 19:53

LED-y są wydajnym i energooszczędnym źródłem światła, jednak tym, co przeszkadza w ich rozpowszechnieniu się jest - obok wysokiej ceny - fakt, że świecą zimnym niebieskawym światłem. Naukowcy z University of Georgia opracowali prawdopodobnie pierwszą na świecie LED, która zapewnia ciepłe białe światło, wykorzystując przy tym pojedynczy materiał luminescencyjny i pojedyncze źródło światła


Amerykańskie społeczności łowiecko-zbierackie i ich masywne konstrukcje z odpornych materiałów

2 września 2021, 10:56

Przed ponad 3000 lat w północnej części Luizjany, w miejscu znanym jako Poverty Point, mieszkały społeczności łowiecko-zbierackie. Naukowcy sądzili dotychczas, że były to proste społeczności, ale archeolog Tristram R. Kidder z University of Washington w Saint Luis przekonuje, że to fałszywy obraz.


Kapibara

Król szczurów

16 stycznia 2008, 18:56

Największym współcześnie żyjącym gryzoniem jest kapibara. W porównaniu do Josephoartigasia monesi jest jednak prawdziwą kruszyną, ponieważ waga tego ostatniego to 1000 kg. Skamieniałości sprzed 2 mln lat odkryto w Ameryce Południowej.


T. rex był w Ameryce Północnej gatunkiem inwazyjnym?

29 lutego 2016, 13:42

Steve Brusatte z Uniwersytetu w Edynburgu i Thomas Carr z Carthage College podejrzewają, że Tyrannosaurus rex był na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej gatunkiem inwazyjnym i przybył tam mostem lądowym z Azji.


Nierównowaga kwasów omega = dziedziczna otyłość

19 lipca 2010, 12:42

Przejadanie połączone z niewłaściwymi proporacjami wielonienasyconych kwasów tłuszczowych typu omega-6 i omega-3 (ze zbyt dużą ilością pierwszych i za małą drugich) może prowadzić do przekazywania nadmiernej wagi z pokolenia na pokolenie.


Prebiotyki pomagają myszom walczyć z czerniakiem, aktywując odporność przeciwnowotworową

11 lutego 2020, 18:29

Amerykańscy naukowcy wykazali, że 2 prebiotyki, mucyna oraz inulina, spowalniają wzrost czerniaka u myszy, zwiększając zdolność układu odpornościowego do zwalczania nowotworu.


Nieszczęśliwi szybciej odpowiadają na e-maile

9 maja 2013, 06:29

Wg inżynierów z firmy Contactually, w porównaniu do bardziej zadowolonych respondentów, nieszczęśliwi ludzie szybciej odpisują na maile.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk